Although the virus is a natural disaster, it is global capitalism that undermines our health and makes us extremely vulnerable to economic crises. We must put people before profits again, during and after this crisis.

The exploitation of nature causes enormous harm to the planet and to ourselves. To prevent this situation from getting even worse, we need urgent climate action now.

Everywhere in the world authoritarian leaders are misusing the state of emergency to crush democracy. We need to keep on fighting for everybody’s right to health but also to freedom.

Poor people and refugees were already vulnerable, but they are even more so in this pandemic. Any real solution to this crisis is unthinkable without true international solidarity.

In this moment we need activism more than ever. We have to make sure that the world after corona will be better than before. But how to change the world in times of crisis?

In the coming weeks we will present new activist perspectives on the COVID-19 crisis – and what we should do about it. For now please read our statement on this matter here.

Colombia is een zeer gevaarlijk land voor activisten. Lokale ngo’s waarschuwen leiders van sociale bewegingen voor zogenaamde death squads. Onder toeziend oog van autoriteiten worden Colombiaanse gemeenschapsleiders opgespoord en vermoord.

Nu de overheid zich focust op de pandemie, lopen activisten nog meer risico dan normaal. Er zijn al drie activistische leiders vermoord. ‘Ik krijg nu meer doodsbedreigingen dan ooit’, vertelt Carlos Paez, een landrechtenactivist. De ngo WOLA (Washington Office on Latin America) durft zelfs te stellen: ‘Het coronavirus biedt Duque en zijn regering een nieuw excuus om zich maar niet bezig te hoeven houden met de broodnodige bescherming van sociale leiders en het onderzoeken van de moorden.’

Filipijnen: ‘special powers’ voor Duterte
Aan de andere kant van de oceaan ziet president Duterte van de Filipijnen de mogelijkheid om tijdens de crisis zichzelf ‘speciale bevoegdheden’ op te leggen. Onder het mom van het beperken van verdere verspreiding van het virus, wil hij bevoegdheid over bepaalde sectoren van ziekenhuizen en openbaar vervoer. Maar deze maatregelen hebben al de nodige kritiek opgeleverd. De beruchte president heeft al critici gevangengezet, journalisten lastiggevallen en een controversiële drugsoorlog gevoerd. De Filipijnse bevolking is nu bang dat Duterte het voor lokale overheden onmogelijk zal maken hun advies te geven over de beste manier om het virus te bestrijden.

Het Actiefonds staat achter alle dappere activisten die zich niet laten tegenhouden door het wangedrag van overheden. Stop machtsmisbruik! Kom in actie!

Activistische talkshow
De landelijke antiracisme demonstratie van Comité 21 Maart bijvoorbeeld. Deze demonstratie – gesteund door Het Actiefonds – zou plaatsvinden op 21 maart op de Dam in Amsterdam. In plaats daarvan organiseerde het Comité een talkshow die live werd uitgezonden. Presentatrice Monique Steijns interviewde onder andere Kitty Jong (FNV), Naomie Pieter (Black Queer & Trans Resistance) en Khalid Jone (We are Here) over racisme en discriminatie.

Digitaal staken
Ook Shell Must Fall, Code Rood en de klimaatstaking laten zich niet remmen door restrictieve overheidsmaatregelen. Zij gaan gewoon online verder: met digitale trainingen, workshops en een ‘digitale’ staking blijven deze activisten de klimaatproblematiek op een effectieve manier aankaarten. Op 3 april deelden activisten op social media met de hashtag #ClimateStrikeOnline massaal foto’s van actieborden.

Potten en pannen
En in andere landen gaat protest ook ‘gewoon’ door: in Brazilië protesteerden woedende inwoners met potten en pannen tegen de laksheid van president Bolsonaro ten opzichte van het coronavirus en zijn gebrek aan empathie. In Portugal maakt de groep Climáximo activistische podcasts met politieke analyses over de coronacrisis.

Het Actiefonds onderhoudt nauw contact met actiegroepen over hoe wij hen zo goed mogelijk kunnen blijven ondersteunen in deze crisistijd.

Arrestaties
Veel activisten vermijden het gebruik van digitale media en hebben daar logische redenen voor. De keerzijde is dat hun werk weinig (media)aandacht genereert. In het huidige tijdperk is het bijna onmogelijk draagvlak te creëren zonder gebruik te maken van social media. Zo krijgen acties nauwelijks zichtbaarheid en gaat er veel effect verloren. Voorbeeld: het live streamen van een blokkade in een kolenmijn en foto’s publiceren vanuit het oogpunt van de activisten levert de nodige media-aandacht op. Het documenteren van zulke acties is cruciaal voor publieke zichtbaarheid en bewustwording.

Maar veel actievoerders zijn bang voor onderdrukking en surveillance. Wanneer informatie in verkeerde handen terecht komt leidt dit onherroepelijk tot repressie in de vorm van bijvoorbeeld arrestaties.

#Activisme
In de actiebeweging is ook een ander uiterste actief: denk aan de jongere generatie die gretig en zeer effectief gebruik maakt van social media zoals Instagram (de enthousiaste activisten van Fridays For Future bijvoorbeeld, met een digitale klimaatstaking). Hun bereik is enorm. Maar deze generatie gaat ook stukken minder voorzichtig om met digitale communicatiemiddelen en is zich vaak niet bewust van de risico’s die het gebruik van dergelijke media met zich meebrengt. De Duitse actiegroep Team Q ziet een mooie uitdaging: voor zowel de digitale-media-weigeraars als de social media junkies.

Online, maar dan veilig
Deze groep wil activisten van beide ‘uitersten’ helpen door technische support te geven in de vorm van workshops. Daarnaast lanceert de groep een campagne om de kennis van digitale middelen te vergroten. Ze willen een toegankelijke kennispagina bijhouden om iedereen informatie te bieden over veilige mediatechnieken. Tot slot organiseert Team Q (die overigens ook samenwerkt met de bekende Duitse klimaatactiegroep Zucker Im Tank) online ‘skillsharing’ evenementen voor activisten: over hoe je veilig over een actie communiceert.

Op Internationale Vrouwendag vindt er een grote demonstratie plaats in Venezuela. Sinds er crisis in het land is uitgebroken is de situatie voor vrouwen in het land in hoog tempo verslechterd. Zij zijn niet alleen het slachtoffer van de economische crisis, maar ook van femicide, verkrachtingen en huishoudelijk geweld. Zij zien hun reproductieve rechten verdwijnen en kwetsbare groepen als de LGBTQIA+ gemeenschap, vrouwen met een Afrikaanse achtergrond, migranten en minderjarigen zijn de eerste slachtoffers van de crisis. Ondertussen blijven vrouwen geweerd worden uit het politieke proces en maken zij geen deel uit van de democratisering en pacificering van het land waarin vrouwen een cruciale rol spelen.

Crisis

In Venezuela heerst al lange tijd een crisis, het is een land dat vrijwel alles importeert, behalve ruwe olie. Maar het falende beleid van Maduro is niet in staat geweest de wereldwijd dalende prijzen voor ruwe olie op te vangen of de eigen olie-industrie te onderhouden. Als gevolg is de munt van Venezuela zodanig in waarde gedaald dat de supermarkten leeg zijn en de economie is ingestort. Er is een heuse exodus ontstaan naar buurland Colombia, dat maar moeilijk kan omgaan met deze nieuwe stroom migranten. De Venezolanen leven daar op straat zonder status of werkvergunning en zo komen vrouwen en minderjarigen veelal in de prostitutie terecht.

Tijd voor radicale verandering

Het feminisme in Venezuela groeit, maar is gedecentraliseerd en nauwelijks geïnstitutionaliseerd. Deze crisis is het moment om niet alleen bescherming en gerechtigheid te eisen, maar ook te integreren in de democratie en voor radicale veranderingen te zorgen in het patriarchale land. Het Actiefonds steunt hun demonstratie en voorbereidingen.

Het openbaar vervoer van Brazilië is duur: zo duur dat veertig procent van de bevolking het zich niet kan veroorloven. Dit terwijl openbaar vervoer een duurzame uitkomst zou moeten bieden voor iedereen die zich geen eigen vervoer kan veroorloven. De prijzen kúnnen wel omlaag, mits de belastingen voor de vermogenden licht worden verhoogd. Om dat te bereiken heeft Movimento Passe Livre verschillendeacties georganiseerd in metrostations van vier Braziliaanse steden.

Grote campagne

In de metrostations hebben zij symbolisch tickets verbrand, sprongen activisten over de poortjes heen en spoorden ze reizigers aan met hen mee te doen. De groep verspreidde  posters en advertenties door de bussen en steden en er waren marsen door het centrum. Begeleid door muziek en spandoeken trok het massale protest de aandacht van iedereen. Zij gaan door met hun campagne tot er succes bereikt is.

Succes

Movimento Passe Livre heeft een enorm succes bereikt in 2005: toen kregen studenten recht op gratis openbaar vervoer.De actiegroep hoopt hetzelfde te bereiken voor de rest van Brazilië. Dit zou een enorme vooruitgang zijn voor iedereen die niet in de buurt van steden woont, zodat zij ziekenhuizen en overheidsinstanties kunnen bereiken. Openbaar vervoer zou een recht moeten zijn voor iedereen, vooral voor de armere inwoners

Verbrandingsoven in Belgrado

In Belgrado voert Pravo Na Grad actie tegen een nieuwe afvalverbrandingsoven. De actiegroep heeft verschillende demonstraties uitgevoerd om aandacht te vragen van de autoriteiten. Drie guerrilla-acties en twee grote kunstprojecten in het centrum en demonstratie om een wijder publiek te betrekken.

Duurzaamheid

Het probleem van een verbrandingsoven is, dat hoe meer afval je er in gooit, hoe meer je er aan kunt verdienen. In Belgrado doet men nauwelijks aan afvalscheiding. Met de komst van de afvalverbrandingsoven zal de overheid er nog maar weinig aan doen om duurzame afvalscheiding of recycling te stimuleren. Daarnaast is er veel onduidelijkheid over de gezondheidseffecten van een verbrandingsoven dichtbij een dichtbevolkt gebied, maar dat het de luchtkwaliteit niet ten goede zal komen is een ding dat zeker is.

Pravo Na Grad strijdt voor een duurzame toekomst voor hun stad waarin zo min mogelijk afval wordt geproduceerd en zoveel mogelijk wordt gerecycled of gecomposteerd. Als de overheid een enorme investering maakt in een verbrandingsoven, zal dit een duurzamere toekomst op de korte en lange termijn dwarsbomen. Het Actiefonds steunt de actiegroep, voor een schonere stad!

Waterkrachtcentrales

In Bosnië zijn drie rivieren waar de overheid waterkrachtcentrales in wil plaatsen. Die centrales zouden een verstorende en vernietigende uitwerking hebben op de natuur. Door corruptie binnen de overheid is het aanspannen van rechtszaken niet genoeg, daarom organiseert de actiegroep samen workshops, demonstraties en genereren zij veel media-aandacht.

Nationalisme
Het geld wat verdient zou worden met waterkrachtcentrales zal direct doorvloeien naar de opdrachtgever: de nationalistische politieke partijen, die elke een eigen etnische groep vertegenwoordigen. Het bijzondere aan deze actiegroep is, is dat het de drie etnische groepen van Bosnië verbindt en samenbrengt om te vechten voor het behoud van hun bijzondere natuur.

Educatie

In de Bosnische scholen en universiteiten is weinig aandacht voor milieueducatie, waardoor er weinig kennis is over natuurbehoud. Deze actiegroep organiseert daarom regelmatig workshops en activiteiten voor jongeren en studenten, om het bewustzijn en de actiebereidheid te vergroten. Zij ruimen samen het gedumpte afval rond de rivier op, en organiseren leuke activiteiten als raften voor studenten en toeristen.

Al zes jaar lang weet de groep de komst van de waterkrachtcentrales tegen te houden. Bij de Buni rivier lijken de activisten succes te boeken. De groep vervult een enorm belangrijke taak in de natuureducatie en bereikt met hun acties het grootste deel van de mensen in de regio. Het Actiefonds steunt hun demonstraties en het verspreiden van educatiemateriaal.

Van Chili naar Madrid
De conferentie werd op het laatste moment van Chili verplaatst naar Madrid. Ondanks de last-minute locatiewijziging heeft The Artivist Network in Madrid aandacht weten te vragen voor de strijd tegen klimaatverandering. En vooral ook voor de hypocrisie van de regeringen, multinationals en andere grootmachten die beweren er alles aan te doen.

The Artivist Network is een informeel netwerk van activisten dat sinds de klimaatconferentie in Kopenhagen (2009) acties en kampen organiseert binnen de strijd tegen klimaatverandering. Daarbij maken zij gebruik van de kracht van kunst en cultuur. Creatieve directe acties, dus. De slogan op hun website luidt: “Art is not a mirror held up to reality, but a hammer with which to shape it.”

Inheemse groepen
Voor de COP25 in Madrid verbond The Artivist Network vijf activistische kunstenaars met vijf lokale groepen uit Chili, die strijden tegen de gevolgen van klimaatverandering in hun gemeenschap. De kunstenaars en activisten wilden laten zien hoe kleine gemeenschappen in de Global South te lijden hebben onder Europese multinationals en financiële instellingen.

De activisten blikken terug op succesvolle actiedagen: “We hebben maar liefst 20 verschillende creatieve acties kunnen organiseren: met hulp van Het Actiefonds konden we zoveel mogelijk activisten mobiliseren”, vertelt Kevin, één van de activisten. Verder kon The Artivist Network met steun van Het Actiefonds een enorme muurschildering maken van maar liefst 30 meter, in solidariteit met Braziliaanse activisten die strijden tegen ontbossing. Omdat ze focussen op een visuele aanpak genereerden deze acties veel media-aandacht.

De groep nam deel aan de grote mars tegen de COP25 in een apart ‘blok’ en ze zetten een geïmproviseerd atelier op. “Het atelier werd een centrale locatie van waaruit verschillende acties en mediastunts konden worden voorbereid, allen georganiseerd door jongeren of inheemse groepen.” Er werd samengewerkt met onder andere Extinction Rebellion en Indigenous Climate Action. Kevin: “Alleen onze gigantische opblaaspop sneuvelde door een lek, nét voor de mars…”

Gelukkig heeft dat niet afgedaan aan de impact van de acties: Het Actiefonds is trots op The Artivist Network en hoopt hen in de toekomst weer te mogen steunen!

In Bishkek, de hoofdstad van Kirgizië, voert Cooperativ Preobrazhenskiy actie tegen de slechte luchtkwaliteit in de stad. In de voorafgaande maanden zullen zij dagelijks rondom het parlementsgebouw kunst en statistieken ophangen over de stand van de luchtkwaliteit. Het Actiefonds steunt hen om deze acties uit te voeren.

Bishkek is een van de meest vervuilde steden ter wereld. Met een miljoen inwoners, is het bizar dat deze stad nog vervuilder is dan de miljoenensteden in China en India. De dalende luchtkwaliteit zorgt voor een recordaantal longziektes en een geschat aantal van jaarlijks 4500 sterfgevallen door vervuiling. De metingen van het afgelopen jaarzijn 3 tot 4 keer hoger dan de Europese normen.

Achtergehouden informatie

De lokale overheid heeft nog geen maatregelen genomen tegen de dalende luchtkwaliteit. Dat de luchtkwaliteit in Bishkek überhaupt een probleem is wordt verzwegen, laat staan dat de overheid relevantie informatie verstrekt in het kader van de volksgezondheid. Daarom heeft Cooperativ Preobrazhenskiy verschillende acties gepland, waarbij ze op een ludieke manier informatie verstrekken via de media, demonstraties, kunst- en filmfestivals en het uitgeven van informatieboekjes voor scholen en ziekenhuizen.

De algemene luchtkwaliteit kan niet door individuen of enkele bedrijven worden verbeterd, het is daarom noodzakelijk dat de overheid maatregelen treft en meewerkt aan oplossingen. Cooperativ Preobrazhenskiy zal maandenlang actievoeren om de overheid te dwingen het probleem te erkennen en verantwoordelijkheid te nemen!